جمع آوری و انتقال مواد (صنعتی و غیر صنعتی) به عنوان یک فرآیند جدایی ناپذیر در چرخه صنایع، نقش برجسته­ای دارد. این مواد شامل مواد مفید (قابل استفاده و بازیابی) و مواد پسماند و زائد (غیر قابل استفاده مجدد) می­باشند که در هر سه حالت جامد، مایع و گاز (جامدات و سیالات) وجود دارند و در این مقاله قصد داریم بیشتر در مورد ربات های مکنده ضد انفجار توضیح بدهیم.  

سلامت انسان و محیط زیست

در صورت عدم جمع آوری و انتقال صحیح مواد مفید، تولید ضایعات و بازیافت از این مواد، به ترتیب افزایش و کاهش می­یابد. همچنین عدم جمع آوری و انتقال صحیح مواد زائد، باعث ایجاد صدمات جبران ناپذیر به سلامت انسان و محیط زیست می­گردد.  

پس اب­ های صنعتی

از جمله مواد مفید قابل جمع آوری و انتقال، می­توان به انواع کاتالیست­های راکتورهای صنایع نفت و گاز، پتروشیمی و فولاد، مواد خالص یا ناخالص کارخانه­های فولاد، سیمان، مس و آلومینیوم، فلزات سنگین در معادن، محصولات کشاورزی و خوراکی انسانی و دامی اشاره نمود. همچنین مواد زائد شامل پساب­های صنعتی، لجن­ها، گوگرد و اسیدها می­باشد. به منظور رعایت اصول ایمنی نیروی انسانی در جمع آوری و انتقال مواد در مخازن صنعتی بالاخص در ناحیه­های عمیق، مرتفع و بسته پالایشگاه­ها، و همچنین مشکلات عملی در جمع آوری و جا به جایی مواد (تولید گرد و غبار و مواد آلاینده)، از گذشته تاکنون استفاده از ربات­های جمع آوری و انتقال مواد در مخازن در اولویت­های طرح­های صنعتی بوده است. به کار گیری ربات­های جمع آوری و انتقال مواد با قابلیت فعالیت ویژه در مخازن، نه تنها نیاز به نیروی انسانی را مرتفع می­سازد بلکه بازده عملیات را هم افزایش می­دهد.  

ربات­هایی جهت جمع آوری و انتقال مواد

در این راستا ربات­هایی جهت جمع آوری و انتقال مواد توسط شرکت­های داخل و خارج از کشور ارائه گردیده است. مشاهدات تجربی و بررسی­های فنی و مهندسی، اقتصادی، عملیاتی و زیست محیطی ربات­های تجاری موجود، بیانگر محدودیت­ها و مشکلات چشم گیری به شرح پیرو می­باشد: 1- برخی از ربات­ها مکانیزم جمع آوری و انتقال مواد را ندارند و تنها کاربری سنجش غلظت سموم و گازهای مخزن را انجام می­دهند. 2- تصویر برداری و جمع آوری اطلاعات مخازن توسط برخی ربات­ها انجام نمی­پذیرد و این مهم باعث کاهش قدرت تصمیم گیری هدایت ربات می­شود. 3- ابعاد بزرگ ربات امکان ورود به مخزن از دریچه ورود مواد مخزن را محدود می­کند. بنابراین جهت ورود و خروج ربات به داخل مخزن، نیاز به جداسازی و یکپارچه سازی قطعات ربات توسط نیروی انسانی وجود دارد. این امر منجر به وابستگی به نیروی انسانی و افزایش زمان عملیات می­شود. 4- منبع توان برخی ربات­ها از باتری الکتریکی بوده که زمان فعالیت ربات را محدود می­کند و مداومت کاری را حاصل نمی­کند. همچنین این نقص طراحی، قابلیت انفجار در محیط صنعتی را تشدید می­کند. 5- سطح تماس ناکافی چرخ­های ربات با لجن و رسوب داخل مخزن، لغزش و سرش چر­خ­ها را حاصل می­کند که باعث هدر رفتن انرژی و کاهش بازده عملیات می­گردد. 6- به دلیل کوچک بودن دهانه جمع آوری مواد ربات، سرعت جمع آوری مواد به آرامی می­باشد که مناسب خدمات مکانیزه نیست. 7-عدم امکان تغییر ارتفاع دهانه جمع آوری مواد به هنگام عملیات، سرعت جمع آوری مواد و به تبع آن بازده عملیات را کاهش می­دهد. 8- با توجه به غلظت­های مختلف لجن و رسوب در مخازن مختلف، نیاز به سرعت­ها و قدرت­های متفاوت جهت حرکت ربات بر سطح لجنی می­باشد که این مهم با سامانه انتقال قدرت ثابت امکان پذیر نیست. 9- اجزاء متحرک هیدرولیک و پنوماتیک نصب شده بر ربات باعث افزایش غیر قابل قبول وزن ربات گشته که نیازمند انرژی و توان بیشتر جهت حرکت ربات می­باشد. 10- به دلیل پیچیدگی مکانیزم­های ربات­های موجود، قابلیت مونتاژ و دی مونتاژ سریع ربات وجود ندارد که باعث کاهش بازده زمانی فرآیند سرویس و واسنجی ربات می­گردد. 11- به منظور جمع آوری سریع­تر مواد لجنی و رسوبی، مکانیزم رقیق سازی در ربات­ها در نظر گرفته نشده است. بنابراین با تحقیقات انجام شده (در نظر گرفتن چالش­های مذکور)، تولید ربات متحرک ضد انفجار جمع آوری و انتقال مواد اشتعال پذیر برای اولین بار در شرکت زاگرس صنعت آرکا انجام پذیرفته است.